Umowa koalicyjna

Umowę koalicyjną podpisano w piątek, 10 listopada 2023 roku. Podpisały ją komitety: Koalicja Obywatelska z Donaldem Tuskiem, Trzecia Droga – Polska 2050 i PSL z Szymonem Hołownią i Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem oraz Nowa Lewica z Włodzimierzem Czarzastym i Robertem Biedroniem. Pełny tekst opublikował następnego dnia, 11 listopada, serwis Śląska Opinia, który napisał, że umowa ustala podział najważniejszych stanowisk i wstępny zarys programowy wspólnego rządu.

Dokument miał dwadzieścia pięć punktów programowych, w tym dwa oznaczone numerem 12, oraz rozdziały o rozliczeniu rządów Zjednoczonej Prawicy i o zasadach działania koalicji. Kobietom poświęcono punkt 6: „Wzmocnimy prawa kobiet, które będą kluczowym obszarem działań Koalicji. Unieważnimy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2020 roku. Kobiety mają prawo decydowania o sobie.” Następne zdanie obiecywało finansowanie in vitro i „pełen dostęp do bezpłatnych badań prenatalnych”.

Program Koalicji Obywatelskiej „100 konkretów na pierwsze 100 dni” mówił w tej sprawie dokładniej: „Aborcja do 12 tygodnia ciąży będzie legalna, bezpieczna i dostępna. Żaden szpital działający w ramach NFZ nie będzie mógł zasłonić się klauzulą sumienia i odmówić zabiegu. Decyzja musi należeć do kobiety.” Obiecywał też: „Wprowadzimy ustawę o związkach partnerskich”.

W tekście umowy koalicyjnej słowo „aborcja” nie występuje ani razu. Nie ma w niej również związków partnerskich, programu „800”, wieku emerytalnego ani kwoty wolnej od podatku. Nie wymieniono też Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji ani Rady Mediów Narodowych, choć punkt 17 zapowiadał: „Naprawimy i odpolitycznimy media publiczne”.

Zapisano za to, że „sądy będą wolne od nacisków politycznych, prokuratura będzie niezależna i apolityczna”, a odpolitycznienie spółek Skarbu Państwa będzie „jednym z priorytetów Koalicji”, bo w największych firmach „muszą pracować najlepsi specjaliści i managerowie, a nie osoby wybierane z klucza partyjnego lub rodzinnego”.

Jak podał Demagog, Tusk zapowiedział 27 grudnia 2023 roku, że projekt ustawy o związkach partnerskich pojawi się „jeszcze tej zimy”. Według stanu z grudnia 2025 roku przepisy o związkach partnerskich nie obowiązywały, a Demagog ocenił tę obietnicę jako niezrealizowaną. Aborcję Demagog uznał za obietnicę „częściowo zrealizowaną”: aborcja pozostaje legalna tylko z dwóch powodów, a częściowa realizacja dotyczyła klauzuli sumienia: szpital z umową z NFZ traci 2 proc. kwoty kontraktu za każdą odmowę zabiegu. W lipcu 2024 roku projekt Lewicy częściowo znoszący kary za nielegalną aborcję odrzucono głosami PiS, Konfederacji, Kukiz’15 i PSL, czyli także koalicjanta. 15 października 2025 roku Tusk powiedział: „We mnie aborcja nie budzi entuzjazmu”.